قاعدهء التلف في زمن الخيار قاعدهء التلف في زمن الخيار : از قواعد فقهى . قاعدهء ياد شده كه صورت كامل آن « التَّلَفُ في زَمَنِ الخيارِ مِمَّنْ لاخيارَ لَهُ » مىباشد از قواعد مشهور فقهى وعبارت است از اينكه مال تلف شده در زمان خيار از جيب كسى مىرود كه خيار ندارد . 1 از آن در باب تجارت ونيز كتابهاى قواعد فقهى سخن گفته‌اند . مفاد قاعده : هرگاه پس از عقد بيع ( داد وستد كالايى ) كالاى خريدارى شده كه به خريدار تحويل گرديده ، پيش از پايان زمان خيار ، بدون افراط وتفريطي در دست خريدار تلف شود ، ضمان ( جبران خسارت ) متوجه طرفي است كه خيار ندارد . چنانچه كالا قبل از تحويل آن به خريدار تلف گردد ، مورد از موارد جريان قاعدهء تلف قبل از قبض ( - - ) قاعدهء تلف قبل از قبض ) است . 2 گستره : آيا قاعده اختصاص به خيار حيوان ( - - ) خيار حيوان ) وخيار شرطي كه در معاملهء حيوان قرار داده شده ، دارد يا شامل خيار حيوان وخيار شرط مطلقا ( - - ) خيار شرط ) ؛ چه در معاملهء حيوان وچه در معاملهء غير حيوان ، يا شامل هر دو به اضافهء خيار مجلس ( - - ) خيار مجلس ) ويا تمامى خيارها - جز آنچه كه پس از عقد پديد آيد - مىشود ؟ مسئله محل اختلاف است . 3 از سوى ديگر ، آيا قاعده اختصاص به كالا [ مبيع ] دارد ودر موردى جريان مىيابد كه تنها خريدار حق خيار داشته باشد وكالا پس از تحويل به مشترى در دست أو تلف شود يا شامل بهاى كالا [ ثمن ] نيز مىشود ؟ مسئله اختلافى است . بنابر قول دوم ، اگر خيار تنها براي فروشنده ثابت باشد وپيش از اتمام زمان خيار ، بدون افراط وتفريط ، ثمن در دست أو تلف شود ، از جيب خريدار رفته است . 4 قاعدهء تلف در زمان خيار ، در فرض ثبوت خيار براي هر دو ويا هيچ كدام جارى نمىشود . 5

--> ( 1 ) . كتاب المكاسب 6 / 170 - 173 ؛ حاشية كتاب المكاسب ( أصفهاني ) 5 / 308 - 309 ؛ منية الطالب 3 / 328 .